Пана іздеуші

Пана іздеуші адам (ПІА)

Пана іздеп жүрген адам — уәкілетті орган “босқын” мәртебесін беру туралы өтінішхаты бойынша түпкілікті шешім қабылдағанға дейін Қазақстан Республикасында пана алуға ниет білдірген шетелдік азамат немесе азаматтығы жоқ адам.

Пана іздеп жүрген адам мәртебесін беру мерзімі

Пана іздеп жүрген адамның куәлігі оның өтініші бойынша шешім қабылданғанға дейінгі мерзімге беріледі және оны Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес дактилоскопиялық тіркеу жүзеге асырылады.

Босқындар кімдер

Босқын-нәсіліне, ұлтына, дініне, азаматтығына, белгілі бір әлеуметтік топқа немесе саяси нанымға жататындығына байланысты қудалаудың құрбаны болудан негізделген қорқынышына байланысты өзінің азаматтық мүшелігі елінен тыс жерде болатын және өз елінің қорғанысын пайдалана алмайтын немесе осындай қорқыныштың салдарынан мұндай қорғауды пайдаланғысы келмейтін шетелдік азамат немесе азаматтығы жоқ адам, өздерінің тұрақты тұрғылықты жерінен немесе азаматтық тиесілілігінен тыс, осы қорқыныштардың салдарынан оған орала алмайтын немесе оралғысы келмейтін адамдар.

“Босқын” мәртебесі бір жыл мерзімге беріледі

Босқын шыққан елде бұрынғы мән-жайлар сақталған кезде босқын мәртебесінің мерзімін уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі босқынның көрсетілген мерзім аяқталғанға дейін бір ай бұрын берген өтініші негізінде бір жылға және әрбір келесі жылға ұзартады.

Босқындардың қандай құқықтары бар ?

Босқындардың құқығы бар:

• пана

• шыққан елінде тұратын туыстары туралы тиісті уәкілетті органдардан ақпарат сұрау

• облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органының босқын мәртебесін ұзартудан бас тарту, одан айыру немесе тоқтату туралы шешіміне шағымдану

• шыққан еліне ерікті түрде оралу немесе кез келген үшінші елге көшу

• Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес медициналық қызмет көрсету

• Еңбек немесе кәсіпкерлік қызмет бостандығы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жұмысқа орналасу кезінде босқын зейнетақы жарналарын аудармайтын қарапайым жалдамалы жұмысшы ретінде ресімделеді. Яғни, босқынға жергілікті атқарушы органдардан жұмысқа қандай да бір рұқсат алудың қажеті жоқ, ол шетелдік жұмыс күшінің өкілі болып саналмайды

• мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтарды сот арқылы қорғау

• өзімен бірге әкелінген, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында заңды түрде пайда тапқан мүлікті оған қоныстану үшін кіру құқығы берілген басқа елге әкету

• босқын куәлігін және жол жүру құжатын алу.

Егер қаласа, босқын кейіннен азаматтығын ала отырып, Қазақстанда тұруға ықтиярхат алуға өтініш бере алады. Егер ол азаматтығын ала алса, босқын мәртебесі автоматты түрде тоқтатылады.

Босқындар ҚР заңдарын сақтауға міндетті, Қазақстаннан тысқары жерлерге барар алдында олар бұл туралы көші-қон қызметінің өкілдеріне алдын ала хабарлауға тиіс.

“Босқын” мәртебесін беруден қандай себептер бойынша бас тартылуы мүмкін

Сұрауды қанағаттандырудан мынадай жағдайларда бас тартылады:

• адам нәсіліне, ұлтына, дініне, азаматтығына, белгілі бір әлеуметтік топқа немесе саяси сенімге байланысты қудалаудың құрбаны болуы мүмкін деген негізделген қорқыныштың болмауы;

• егер адам өзі туралы және Қазақстан Республикасының аумағына келу мән-жайлары туралы көрінеу жалған мәліметтерді хабарлаудан бас тартса не хабарласа, сондай-ақ жалған құжаттарды көрсетсе;

• адамның қорғанысын пайдалана алатын үшінші мемлекеттің азаматтығының болуы;

• егер адам тікелей қауіпсіз үшінші елдің аумағынан келсе;

• егер осы адамға қатысты ол азаматтық тиесілілік елінде не ол келген елде жұмыс істейтін террористік, экстремистік, сондай-ақ тыйым салынған діни ұйымдардың қызметіне қатысады не қатысқан деп болжауға дәлелді негіздер болса;

• егер осы адамға қатысты ол бейбітшілікке қарсы қылмыс, әскери қылмыс немесе адамзатқа қарсы қылмыс жасады деп болжауға негіз болса, мұндай қылмыстарға қатысты шаралар қабылдау мақсатында жасалған халықаралық актілерде осы әрекеттерге берілген анықтамада;

• егер осы адамға қатысты оның аумағына келгенге дейін Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде саяси емес сипаттағы ауыр қылмыс жасады деп болжауға дәлелді негіздер болса;

• егер осы адамға қатысты оның Қазақстан мүшелері болып табылатын Біріккен Ұлттар Ұйымының және халықаралық ұйымдардың мақсаттары мен қағидаттарына қайшы келетін іс-әрекеттер жасағаны үшін кінәлі деп болжауға дәлелді негіздер болса;

• егер осы адам Біріккен Ұлттар Ұйымының Босқындар жөніндегі Жоғарғы комиссары басқармасынан басқа Біріккен Ұлттар Ұйымы органдарының немесе мекемелерінің қорғауын не көмегін пайдаланса;